Bir kişinin vefat etmesinin ardından geride bıraktığı ev, arsa, araç, banka hesabı ve diğer malvarlığı değerleri mirasçılarına geçer. Birden fazla mirasçı bulunması hâlinde, mirasın paylaşılması tamamlanıncaya kadar mirasçılar arasında bir miras ortaklığı meydana gelir. Ancak mirasçılardan biri kendi payını nakde çevirmek, diğer mirasçılara devretmek veya mirasçı olmayan bir kişiye satmak isteyebilir.
Bu durumda en çok merak edilen sorular şunlardır: Mirasçılardan biri diğer mirasçıların izni olmadan miras payını satabilir mi? Miras payı üçüncü bir kişiye devredilirse bu kişi mirasçı olur mu? Miras kalan evdeki payın satılması ile miras payının devredilmesi aynı anlama mı gelir?
Bu soruların yanıtı, devredilmek istenen hakkın niteliğine, mirasın paylaşılıp paylaşılmadığına ve işlemin kiminle yapıldığına göre değişir. Türk Medeni Kanunu, miras payının devrini belirli şekil şartlarına bağlamış; miras ortaklığı devam ederken tereke malları üzerinde yapılabilecek işlemler için de özel kurallar öngörmüştür. (Daha temel bir bilgi olarak ne kadar miras kaldığını görmek isteyenler E-Devlet üzerinden de sorgulama yapabilmektedir.)
Mirasçılardan Biri Miras Payını Satabilir mi?
Evet. Mirasçılardan biri, miras hakkını kanunda öngörülen şartlara uyarak başka bir mirasçıya veya mirasçı olmayan üçüncü bir kişiye devredebilir. Ancak burada önemli olan, miras payının devri ile mirasa dâhil belirli bir malın satılmasının birbirinden farklı işlemler olmasıdır.
Türk Medeni Kanunu’nun 640. maddesine göre, birden fazla mirasçı bulunması hâlinde mirasın geçmesiyle birlikte paylaşmaya kadar mirasçılar arasında bir miras ortaklığı oluşur. Mirasçılar, terekeye dâhil hak ve borçlara kural olarak elbirliğiyle sahip olurlar. Bu nedenle mirasçılardan birinin, henüz paylaşılmamış miras içindeki belirli bir evin veya arsanın tamamını ya da belirli bir bölümünü diğer mirasçıların katılımı olmadan tek başına satması, miras payının devrinden farklı hukuki sorunlar doğurur.
Buna karşılık mirasçı, terekenin tamamı veya bir kısmı üzerindeki miras payını devretmeye yönelik bir sözleşme yapabilir. Bu işlemde devredilen hak, doğrudan belirli bir taşınmazın mülkiyeti değil, mirasçının miras ortaklığındaki payına ilişkin haktır.
Dolayısıyla bir mirasçının payını satmak istemesi, diğer mirasçıların her durumda satışa engel olabileceği anlamına gelmez. Bununla birlikte işlemin hukuken geçerli olması için ilgili şekil şartlarına uyulması ve devrin kapsamının doğru belirlenmesi gerekir.
Miras Payı Diğer Bir Mirasçıya Devredilebilir mi?
Mirasçılardan biri, kendi miras payını başka bir mirasçıya bedel karşılığında devredebilir. Taraflar bu işlemle ilgili anlaşma yaparak miras payının devrini gerçekleştirebilirler.
Türk Medeni Kanunu’nun 677. maddesinin ilk fıkrası uyarınca, terekenin tamamı veya bir kısmı üzerinde miras payının devrine ilişkin olarak mirasçılar arasında yapılan sözleşmelerin geçerliliği yazılı şekle bağlıdır.
Bu nedenle mirasçılar arasında miras payının devri konusunda yapılan anlaşmanın yazılı olması gerekir. İşlemin kapsamı, devredilen pay ve kararlaştırılan bedel gibi hususların sözleşmede açıkça belirtilmesi, ileride doğabilecek uyuşmazlıkların önlenmesi bakımından önemlidir.
Örneğin üç kardeşin mirasçı olduğu bir durumda, kardeşlerden biri kendi miras payını diğer kardeşine devretmek isteyebilir. Tarafların hukuken geçerli bir devir sözleşmesi yapmasıyla, devredilen miras payına ilişkin hak ve yükümlülükler sözleşmenin kapsamına göre belirlenir.
Bununla birlikte, miras payının devredilmesi her zaman belirli bir evin tapusunun doğrudan diğer mirasçıya geçirilmesi anlamına gelmez. Miras ortaklığının devam edip etmediği ve taşınmazın tapu sicilindeki mülkiyet durumu ayrıca değerlendirilmelidir.
Miras Payı Mirasçı Olmayan Bir Kişiye Satılabilir mi?
Miras payının mirasçı olmayan bir kişiye devredilmesi de mümkündür. Ancak bu durumda Türk Medeni Kanunu’nun 677. maddesi özel bir şekil şartı öngörür.
Kanuna göre, bir mirasçının üçüncü kişiyle yapacağı miras payı devri sözleşmesinin geçerli olabilmesi için noterlikçe düzenleme şeklinde yapılması gerekir. Sadece tarafların kendi aralarında adi yazılı bir belge hazırlaması, kanunun aradığı şekil şartını karşılamaz.
Üçüncü kişiye yapılan devirde önemli bir ayrım daha vardır: Miras payını devralan kişi, bu işlem nedeniyle kendiliğinden mirasçı sıfatını kazanmaz ve mirasın paylaşılmasına mirasçı olarak katılma hakkı elde etmez.
Türk Medeni Kanunu’nun 677. maddesi uyarınca üçüncü kişi, paylaşma sonunda devreden mirasçıya özgülenen payın kendisine verilmesini isteme hakkını kazanır. Başka bir ifadeyle, devralanın hakkı sözleşmenin kapsamı ve mirasın paylaşılması sonucunda belirlenir.
Örneğin bir mirasçı, miras kalan taşınmazlar ve diğer malvarlığı değerleri üzerindeki miras payını bir başka kişiye devredebilir. Ancak bu kişi, yalnızca devir sözleşmesine dayanarak miras ortaklığındaki diğer mirasçıların yerine geçemez veya belirli bir taşınmazın doğrudan maliki olduğunu ileri süremez.
Bu nedenle miras payının üçüncü kişiye devri planlanırken sözleşmenin hukuki niteliğinin ve devredilen hakkın kapsamının açık biçimde belirlenmesi gerekir.
Miras Kalan Evdeki Pay ile Miras Payı Aynı Şey midir?
Miras hukukunda sıkça karşılaşılan yanlış anlamalardan biri, miras payı ile miras kalan belirli bir taşınmaz üzerindeki mülkiyet payının aynı kabul edilmesidir. Oysa bu iki durum her zaman aynı hukuki sonucu doğurmaz.
Miras paylaşılmamışsa, mirasçılar terekeye dâhil malvarlığı üzerinde kural olarak elbirliği mülkiyetine sahiptir. Bu aşamada mirasçının belirli bir ev veya arsa üzerinde tek başına tasarruf edebileceği bağımsız bir payı bulunduğu varsayılamaz.
Örneğin bir kişinin vefatından sonra geride bir ev ve iki çocuk bıraktığını düşünelim. Miras paylaşılmadan önce çocuklardan biri, evin kendisine ait olduğunu düşündüğü bölümünü tek başına satmak isteyebilir. Ancak mirasçının miras ortaklığındaki payı ile evin belirli bir bölümü üzerindeki mülkiyet hakkı birbirinden farklıdır. Mirasçı, yalnızca miras payına sahip olmasından hareketle evin belirli bir bölümünün mülkiyetini tek başına devredemez.
Buna karşılık miras paylaşılmış ve taşınmaz üzerinde mirasçıların ayrı ayrı paylarının bulunduğu paylı mülkiyet düzenine geçilmişse, hukuki durum farklılaşabilir. Bu aşamada paylı mülkiyete ilişkin hükümler ve somut olayın özellikleri dikkate alınır.
Bu nedenle miras kalan bir evin satışı gündeme geldiğinde, öncelikle tapu kaydının ve miras ortaklığının mevcut durumunun incelenmesi gerekir.
Miras Payının Devri İçin Diğer Mirasçıların İzni Gerekir mi?
Bu sorunun yanıtı, yapılmak istenen işlemin niteliğine göre değişir.
Bir mirasçının kendi miras payını başka bir mirasçıya devretmesine ilişkin sözleşme, Türk Medeni Kanunu’nun 677. maddesi kapsamında yazılı şekle tabidir. Miras payının mirasçı olmayan üçüncü bir kişiye devrinde ise noterlikçe düzenleme şeklinde sözleşme yapılması gerekir.
Ancak mirasçının belirli bir tereke malını, örneğin miras kalan evin tamamını, tek başına satmak istemesi farklı bir hukuki durumdur. Miras ortaklığı devam ederken terekeye dâhil haklar üzerinde tasarruf yetkisi kural olarak birlikte kullanılır. Bu nedenle belirli bir taşınmazın mülkiyetinin devri, miras payının devrine ilişkin kurallarla aynı şekilde değerlendirilmemelidir.
Ayrıca mirasçıların kendi aralarında mirasın nasıl paylaşılacağı konusunda anlaşmaları mümkündür. Türk Medeni Kanunu’nun 676. maddesi, mirasçılar arasında yapılan paylaşma sözleşmesini düzenler ve bu sözleşmenin geçerliliğini yazılı şekle bağlar.
Dolayısıyla bir mirasçının payını devretmek istemesi hâlinde, diğer mirasçıların izninin gerekip gerekmediği değerlendirilirken yalnızca satış iradesine değil, sözleşmenin konusuna ve mirasın hangi aşamada olduğuna bakılmalıdır.
Mirasçılardan Biri Payını Satmak İster, Diğerleri İstemezse Ne Olur?
Mirasçılar arasında anlaşmazlık yaşanması, mirasın paylaşılmasını veya bir mirasçının payını devretmesini her durumda imkânsız hâle getirmez. Ancak izlenecek hukuki yol, uyuşmazlığın nedenine göre değişir.
Mirasçılardan biri kendi miras payını devretmek istiyorsa, öncelikle devir sözleşmesinin konusu ve kanuni şekil şartları değerlendirilmelidir. Diğer mirasçılarla anlaşma sağlanamaması, mirasçının belirli bir tereke malını tek başına satabileceği anlamına gelmez.
Mirasın paylaşılması konusunda anlaşmazlık varsa, mirasçılar paylaşma talebinde bulunabilir. Türk Medeni Kanunu’nun 642. maddesi kapsamında her mirasçı, terekenin paylaşılmasını isteyebilir. Paylaşmanın aynen yapılması mümkün değilse veya koşulları oluşmuşsa, satış yoluyla paylaşma gündeme gelebilir.
Miras kalan bir taşınmazın paylaşılması konusunda uzlaşma sağlanamaması hâlinde, olayın özelliklerine göre ortaklığın giderilmesi davası da gündeme gelebilir. Bu davalarda taşınmazın hukuki durumu, mülkiyet biçimi ve paylaşmanın mümkün olup olmadığı önem taşır.
Burada dikkat edilmesi gereken nokta, miras payının devri ile mirasın paylaşılması veya ortaklığın giderilmesinin farklı hukuki yollar olduğudur. Her uyuşmazlıkta aynı işlemin yapılması gerekmez.
Miras Payını Devretmek İsteyen Kişi Nelere Dikkat Etmelidir?
Miras payının devri, yalnızca tarafların bir bedel üzerinde anlaşmasından ibaret değildir. İşlemin geçerli ve ileride uygulanabilir olması için bazı hususların önceden değerlendirilmesi gerekir.
Mirasçılık sıfatı ve pay oranı belirlenmelidir. Mirasçılık belgesi, mirasçıların ve miras paylarının tespit edilmesinde önemli bir belgedir. Bununla birlikte, somut uyuşmazlıkta terekeye dâhil malvarlığı ve varsa vasiyetname gibi diğer hususlar da incelenmelidir.
Devredilecek hakkın kapsamı açıkça belirlenmelidir. İşlemin miras payının tamamını mı, bir bölümünü mü yoksa paylaşım sonucunda belirli bir malın devrini mi hedeflediği netleştirilmelidir. Bu ayrım, uygulanacak hukuki kuralları doğrudan etkiler.
Kanunun aradığı şekil şartına uyulmalıdır. Mirasçılar arasındaki devir sözleşmesi yazılı yapılmalıdır. Mirasçı olmayan üçüncü kişiye devirde ise noterlikçe düzenleme şeklinde sözleşme yapılması gerekir.
Bedel ve ödeme koşulları kararlaştırılmalıdır. Devir bedelinin miktarı, ödeme zamanı, ödeme yöntemi ve tarafların yükümlülükleri sözleşmede açıkça düzenlenmelidir. Böylece bedelin ödenmemesi veya devir kapsamına ilişkin uyuşmazlıkların önüne geçilmesine yardımcı olunabilir.
Tapu ve tereke kayıtları incelenmelidir. Mirasın paylaşılmış olup olmadığı, taşınmazların tapu sicilindeki mülkiyet biçimi ve devam eden bir dava bulunup bulunmadığı değerlendirilmelidir. Çünkü miras payının devri, belirli bir taşınmazın tapusunun otomatik olarak devredilmesi sonucunu doğurmaz.
Miras Payının Devri Konusunda Hukuki Destek
Mirasçılardan birinin miras payını devretmek istemesi; diğer mirasçıların hakları, terekenin mevcut durumu ve devredilecek hakkın niteliği bakımından dikkatli değerlendirme gerektirir. Özellikle miras payının üçüncü kişiye devredilmesi, miras kalan taşınmazın satılması ve mirasın paylaşılması işlemlerinin birbirinden ayrılması önemlidir.
Altındağ Hukuk Bürosu, miras payının devri, mirasın paylaşılması, mirasçılar arasında yaşanan uyuşmazlıklar ve miras kalan taşınmazlara ilişkin hukuki süreçler konusunda ilgili mevzuat çerçevesinde hukuki destek sunmaktadır. Her olayın kendine özgü koşulları bulunduğundan, işlem yapılmadan önce mirasçılık belgesinin, tapu kayıtlarının ve varsa mevcut sözleşmelerin birlikte değerlendirilmesi uygun olacaktır.
