Elektrikli Scooter Kazalarında Maddi ve Hukuki Sorumluluk Kime Aittir?

Elektrikli scooter kullanımı, özellikle büyük şehirlerde kısa mesafeli ulaşımın yaygın araçlarından biri haline geldi. Bununla birlikte scooter sayısının artması, trafik kazaları ve bu kazalardan doğan hukuki uyuşmazlıkları da beraberinde getiriyor. Bir scooterın yayaya çarpması, otomobille çarpışması, teknik arıza nedeniyle devrilmesi veya kaldırıma bırakılan bir scooterın bir kişinin yaralanmasına neden olması farklı hukuki sorumlulukları gündeme getirebiliyor.

Bu tür kazalarda en çok merak edilen konu, ortaya çıkan maddi zararı kimin karşılayacağıdır. Sorumluluk yalnızca scooter sürücüsüne ait olmayabilir. Kazanın oluş şekline göre başka bir aracın sürücüsü, kiralama şirketi, bakım ve işletme hizmetinden sorumlu kişiler veya yolun bakımından sorumlu kamu kurumu da hukuki sorumluluk taşıyabilir.

Elektrikli scooter kazalarında sorumluluğun belirlenmesi için öncelikle kazanın nasıl meydana geldiği, tarafların hangi kuralları ihlal ettiği ve zararın hangi davranıştan kaynaklandığı incelenmelidir.

Elektrikli Scooter Kazalarında Sorumluluk Nasıl Belirlenir?

Elektrikli scooter kazalarında hukuki sorumluluğun temelini kusur, zarar ve bu ikisi arasındaki nedensellik ilişkisi oluşturur.

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 49. maddesine göre kusurlu ve hukuka aykırı bir fiille başkasına zarar veren kişi, bu zararı gidermekle yükümlüdür. Dolayısıyla kazaya neden olan kişinin hangi trafik kuralını ihlal ettiği, gerekli dikkat ve özeni gösterip göstermediği ve bu davranışın kazaya etkisi önem taşır.

Örneğin scooter sürücüsünün trafik kurallarına aykırı hareket ederek yayaya çarpması halinde sürücünün hukuki sorumluluğu gündeme gelebilir. Buna karşılık bir otomobil sürücüsünün scooter kullanıcısına çarpması halinde otomobil sürücüsünün kusuru da değerlendirilir.

Bazı kazalarda birden fazla tarafın kusuru bulunabilir. Böyle bir durumda zararın tamamının tek bir kişiye yüklenmesi yerine, tarafların davranışları ve kazanın meydana gelmesine katkıları birlikte incelenir.

Bu nedenle elektrikli scooter kazalarında sorumluluk, yalnızca kazaya karışan araçların türüne göre değil, olayın somut koşullarına göre belirlenir.

Elektrikli Scooter Sürücüsünün Sorumluluğu Nelerdir?

Elektrikli scooter kullanan kişiler, sürüş sırasında trafik kurallarına ve Elektrikli Skuter Yönetmeliği’nde belirlenen yükümlülüklere uymak zorundadır.

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 66. maddesi ve Elektrikli Skuter Yönetmeliği, scooter kullanımına ilişkin çeşitli kurallar getirir. Bu kapsamda sürücülerin özellikle şu hususlara dikkat etmesi gerekir:

• Ayrı bisiklet yolu veya bisiklet şeridi bulunuyorsa taşıt yolunu kullanmamak.

• Otoyollarda, şehirler arası karayollarında ve hız sınırı 50 km/saatin üzerinde olan karayollarında scooter kullanmamak.

• Yaya yollarında scooter sürmemek.

• Sürücü dışında başka bir kişiyi scooter üzerinde taşımamak.

• Manevra için işaret verme halleri dışında iki eliyle scooterı kontrol etmek.

• Diğer araçların ve yayaların hareketlerini tehlikeye düşürecek davranışlardan kaçınmak.

Bu kurallara aykırı davranılması ve ihlal sonucunda bir kazanın meydana gelmesi halinde scooter sürücüsünün kusuru gündeme gelebilir.

Örneğin yaya yolunda hızlı şekilde ilerleyen bir scooterın yayaya çarpması halinde sürücünün trafik kurallarına aykırı davranışı ve yaralanmayla arasındaki nedensellik ilişkisi değerlendirilir. Sürücünün kusuru tespit edilirse yaralanan kişinin tedavi giderleri, çalışma gücü kaybı ve diğer maddi zararları bakımından tazminat sorumluluğu doğabilir.

Ayrıca kazanın niteliğine göre taksirle yaralama gibi ceza hukuku hükümleri de gündeme gelebilir.

Kiralık Elektrikli Scooter Kazalarında Şirket Sorumlu Olabilir mi?

Paylaşımlı elektrikli scooter hizmetlerinde kazanın meydana gelmesi halinde yalnızca kullanıcıya odaklanmak yeterli değildir. Scooterı kiraya veren işletmenin yükümlülükleri de incelenmelidir.

Elektrikli Skuter Yönetmeliği, paylaşımlı scooter işletmecilerine çeşitli teknik, idari ve operasyonel yükümlülükler getirir. İşletmelerin kullandırdıkları araçların güvenli hizmet sunabilecek durumda olmasına, mevzuata uygun faaliyet göstermesine ve gerekli işletme yükümlülüklerini yerine getirmesine ilişkin sorumlulukları bulunur.

Örneğin fren sistemindeki bir arıza, tekerlek veya gidon bağlantısındaki teknik sorun ya da gerekli bakımın yapılmaması nedeniyle bir scooter kazaya karışabilir. Bu durumda arızanın kazaya etkisi ve işletmenin bakım, kontrol veya güvenli hizmet sunma yükümlülüklerini yerine getirip getirmediği araştırılır.

Kiralama şirketinin sorumluluğunun gündeme gelebileceği durumlara örnek olarak şunlar verilebilir:

• Teknik arızası bulunan scooterın kullanıma sunulması.

• Fren veya aydınlatma sistemindeki eksikliklerin giderilmemesi.

• Düzenli bakım ve kontrollerin gerektiği şekilde yapılmaması.

• Kullanıcıların güvenliğini etkileyen bilinen bir sorunun giderilmemesi.

• İşletmenin mevzuattan kaynaklanan yükümlülüklerini ihlal etmesi.

Böyle bir durumda şirketin sorumluluğu, Türk Borçlar Kanunu’nun haksız fiil hükümleri ve somut olayın niteliğine göre sözleşmesel sorumluluk kapsamında değerlendirilebilir.

Özellikle tüketicinin kiralama hizmetinden kaynaklanan bir ayıp nedeniyle zarara uğraması halinde 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun’un ayıplı hizmete ilişkin hükümleri de gündeme gelebilir.

Ancak scooterın kiralık olması, işletmenin her kazadan otomatik olarak sorumlu tutulacağı anlamına gelmez. Teknik arıza, bakım eksikliği veya işletmeye yüklenebilecek başka bir ihlal ile kaza arasında uygun nedensellik bağının bulunması gerekir.

Scooter Kazasında Başka Bir Araç Sürücüsü Kusurluysa Ne Olur?

Elektrikli scooter kazaları yalnızca scooter sürücüsü ile yayalar arasında meydana gelmez. Otomobil, motosiklet veya başka bir motorlu araçla çarpışma sonucunda da ciddi yaralanmalar ve maddi zararlar ortaya çıkabilir.

Örneğin trafik kurallarına uygun şekilde ilerleyen bir scooter kullanıcısına otomobilin çarpması halinde otomobil sürücüsünün kusuru değerlendirilir. Kazanın oluşumunda otomobil sürücüsünün trafik kuralı ihlali veya dikkatsizliği etkili olmuşsa scooter kullanıcısı uğradığı zararlar için hukuki talepte bulunabilir.

Bu durumda motorlu aracın işleteni ve zorunlu mali sorumluluk sigortacısının sorumluluğu da gündeme gelebilir. Zorunlu trafik sigortası, poliçe kapsamı ve teminat limitleri dahilinde üçüncü kişilerin uğradığı zararları karşılamaya yönelik bir sigortadır.

Bununla birlikte scooter sürücüsünün de kazanın meydana gelmesinde kusuru bulunuyorsa tazminat hesabında bu durum dikkate alınabilir. Örneğin scooter kullanıcısının yasak bir yolda ilerlemesi veya trafik işaretlerine aykırı davranması, kazanın oluşumuna katkı sağlamışsa tazminat miktarında kusur indirimi gündeme gelebilir.

Dolayısıyla scooter kullanıcısının kazada yaralanmış olması tek başına karşı tarafın bütün zarardan sorumlu tutulacağı anlamına gelmez.

Elektrikli Scooter Kazalarında Zorunlu Trafik Sigortası Var mı?

Elektrikli scooter kazalarında sigorta konusu, özellikle scooterın üçüncü kişilere verdiği zararlar bakımından önemlidir.

Elektrikli scooterlar, mevzuatta kendilerine özgü kurallarla düzenlenen araçlardır. Bu araçlar bakımından zorunlu trafik sigortasının kapsamı, motorlu taşıtlar için uygulanan genel sigorta rejimiyle aynı şekilde değerlendirilmemelidir.

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun mevcut 103. maddesi, motorsuz taşıtlar ile motorlu bisiklet sürücülerinin hukuki sorumluluğunun genel hükümlere tabi olduğunu düzenlemektedir. Ayrıca 7574 sayılı Kanun ile bu maddenin başlığının ve içeriğindeki ilgili ifadelerin elektrikli scooterları da kapsayacak şekilde değiştirilmesi öngörülmüştür. Söz konusu değişikliğin yürürlük tarihi 1 Ocak 2027 olarak belirlenmiştir.

Bu nedenle elektrikli scooter kazalarında zorunlu trafik sigortasının her durumda devreye gireceği varsayılmamalıdır. Özellikle scooterın kendi neden olduğu zararlar bakımından sürücünün veya diğer sorumluların genel hükümlere göre sorumluluğu değerlendirilir.

Bununla birlikte kazaya başka bir motorlu aracın karışması halinde o aracın zorunlu trafik sigortası, scooter kullanıcısının uğradığı zararlar bakımından önem taşıyabilir. Ayrıca kiralama şirketinin veya kullanıcının yaptırdığı ihtiyari sigortalar varsa poliçenin teminat kapsamı ayrıca incelenmelidir.

Scooter Kazasında Yaralanan Kişi Hangi Tazminatları Talep Edebilir?

Elektrikli scooter kazası nedeniyle yaralanan kişinin talep edebileceği tazminatlar, yaralanmanın ağırlığına ve kazadan kaynaklanan sonuçlara göre değişir.

Türk Borçlar Kanunu’nun 54. maddesi bedensel zararları düzenler. Buna göre yaralanma nedeniyle ortaya çıkan bazı maddi zararlar şunlardır:

• Tedavi giderleri.

• Kazanç kaybı.

• Çalışma gücünün azalmasından veya kaybından doğan zararlar.

• Ekonomik geleceğin sarsılmasından doğan zararlar.

Bunun yanında bedensel bütünlüğün ihlali nedeniyle Türk Borçlar Kanunu’nun 56. maddesi kapsamında manevi tazminat talep edilmesi de mümkündür.

Kaza sonucunda ölüm meydana gelmişse Türk Borçlar Kanunu’nun 53. maddesi kapsamında cenaze giderleri, ölümden önce yapılan tedavi giderleri, çalışma gücü kaybından kaynaklanan zararlar ve şartları varsa destekten yoksun kalma tazminatı gündeme gelebilir.

Ancak bu taleplerin kabulü için zararın, kazayla ve sorumlu kişinin hukuka aykırı davranışıyla ilişkisinin ortaya konulması gerekir.

Kaldırıma Bırakılan Scooter Nedeniyle Bir Kişi Yaralanırsa Kim Sorumlu Olur?

Elektrikli scooterlarla ilgili sorunlardan biri de araçların gelişigüzel park edilmesidir. Özellikle kaldırımlara, yaya geçitlerine veya engelli erişimini sağlayan alanlara bırakılan scooterlar yayaların güvenliğini tehlikeye düşürebilir.

Örneğin kaldırımın ortasına bırakılan bir scooter nedeniyle görme engelli bir kişinin takılarak düşmesi veya bir yayanın yaralanması halinde hukuki sorumluluk gündeme gelebilir.

Elektrikli Skuter Yönetmeliği, yayaların, engellilerin ve hareket kısıtlılığı bulunan kişilerin güvenli hareketini engelleyecek şekilde scooter park edilmesini yasaklamaktadır. Paylaşımlı scooter işletmecilerinin de bu şekilde park edilen araçları belirli süre içerisinde toplama yükümlülüğü bulunmaktadır.

Bu tür bir kazada scooterı uygunsuz şekilde bırakan kullanıcının davranışı, işletmenin denetim ve toplama yükümlülükleri ve kazanın meydana gelmesine etki eden diğer koşullar birlikte incelenir.

Dolayısıyla yaralanan kişi, olayın özelliklerine göre scooterı bırakan kişiye ve işletmeye karşı hukuki taleplerde bulunabilir. İşletmenin sorumluluğu ise yalnızca scooterın kendi hizmetine ait olmasına değil, somut olayda kendisine yüklenebilecek bir ihlal bulunmasına bağlıdır.

Bozuk Yol veya Kaldırım Nedeniyle Meydana Gelen Scooter Kazalarında Sorumluluk Kime Aittir?

Elektrikli scooter kazalarının tamamı sürücü hatasından kaynaklanmaz. Yoldaki çukur, bozuk zemin, açık rögar kapağı, yetersiz aydınlatma veya gerekli güvenlik önlemlerinin alınmaması da kazaya neden olabilir.

Örneğin scooter kullanıcısının yol üzerindeki derin bir çukur nedeniyle dengesini kaybederek yaralanması halinde yolun yapım, bakım ve işletmesinden sorumlu kurumun yükümlülükleri incelenebilir.

Kamu hizmetinin gereği gibi yürütülmemesi nedeniyle meydana gelen zararlar bakımından ilgili idarenin hizmet kusuruna dayalı sorumluluğu gündeme gelebilir. Bu tür uyuşmazlıklarda idari yargı yolunun ve ilgili idari başvuru usullerinin değerlendirilmesi gerekebilir.

Ancak her yol bozukluğu otomatik olarak idarenin sorumluluğunu doğurmaz. Yolun niteliği, bakım yükümlülüğünün hangi kuruma ait olduğu, tehlikenin öngörülebilirliği ve kazayla arasındaki nedensellik bağı araştırılmalıdır.

Elektrikli Scooter Kazası Sonrasında Hangi Deliller Saklanmalı?

Scooter kazalarında sorumluluğun belirlenmesi ve tazminat talebinin ispatlanabilmesi için olay sonrasında elde edilen deliller büyük önem taşır.

Kazanın hemen ardından mümkünse şu işlemlerin yapılması faydalıdır:

• Yaralanma veya ciddi maddi hasar varsa kolluk kuvvetlerine ve sağlık ekiplerine haber verilmelidir.

• Kazanın gerçekleştiği yerin, scooterın ve araçların fotoğrafları çekilmelidir.

• Çevredeki güvenlik kameralarının kayıtları araştırılmalı ve silinmeden önce muhafaza edilmesi için gerekli girişimlerde bulunulmalıdır.

• Kazaya karışan kişilerin iletişim ve kimlik bilgileri alınmalıdır.

• Hastane kayıtları, muayene belgeleri ve tedavi giderlerine ilişkin faturalar saklanmalıdır.

• Kiralık scooter kullanılmışsa uygulamadaki kiralama kaydı, sürüş geçmişi, ödeme bilgileri ve işletmeyle yapılan yazışmalar muhafaza edilmelidir.

• Scooterda teknik arıza bulunduğu düşünülüyorsa aracın mevcut durumunu gösteren fotoğraf ve videolar kaydedilmelidir.

Yaralanmalı kazalarda olayın resmi şekilde kayıt altına alınması özellikle önemlidir. Kazanın ardından delillerin kaybolması veya aracın durumunun değiştirilmesi, sorumluluğun belirlenmesini zorlaştırabilir.

Elektrikli Scooter Kazalarında Ceza Sorumluluğu da Doğabilir mi?

Elektrikli scooter kazaları yalnızca tazminat ve maddi zararlarla sınırlı hukuki sonuçlar doğurmaz. Kazanın oluş şekline ve ortaya çıkan sonuca göre ceza hukuku bakımından da değerlendirme yapılabilir.

Örneğin trafik kurallarına aykırı ve dikkatsiz bir sürüş sonucunda başka bir kişinin yaralanmasına neden olunması halinde Türk Ceza Kanunu’nun 89. maddesinde düzenlenen taksirle yaralama suçu gündeme gelebilir.

Kazanın ölümle sonuçlanması halinde ise TCK’nın 85. maddesindeki taksirle öldürme suçu bakımından değerlendirme yapılabilir.

Bununla birlikte her kaza otomatik olarak suç oluşturmaz. Ceza sorumluluğu için ilgili suçun yasal unsurlarının oluşması ve kişinin kusurlu davranışıyla sonuç arasında gerekli bağın bulunması gerekir.

Ayrıca maddi ve manevi tazminat talepleri ile ceza soruşturması birbirinden farklı hukuki süreçlerdir. Bir kişinin ceza soruşturması geçirmesi veya hakkında ceza kararı verilmesi, tazminat uyuşmazlığının bütün yönleriyle kendiliğinden çözüldüğü anlamına gelmez.

Hukuk Bakış Açısıyla Trafik Kazaları ve Tazminat Süreçleri

Elektrikli scooter kazalarında maddi ve hukuki sorumluluğun belirlenmesi, kazanın oluş şekline ve tarafların yükümlülüklerine göre değişir. Scooter sürücüsü, kiralama işletmesi, başka bir aracın sürücüsü veya yolun bakımından sorumlu kurum, somut olayın özelliklerine göre sorumluluk taşıyabilir.

Kaza sonrasında yalnızca kusur oranının değil, yaralanma ve maddi hasarın kapsamının, sigorta teminatlarının ve hukuki başvuru yollarının da değerlendirilmesi gerekir.

Altındağ Hukuk Bürosu, elektrikli scooter kazalarından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat talepleri, trafik kazası uyuşmazlıkları, sigorta süreçleri ve sorumluluk değerlendirmeleri kapsamında hukuki danışmanlık sunmaktadır. Her kazanın kendine özgü koşulları bulunduğundan, hak ve sorumlulukların doğru belirlenmesi için olayın delilleriyle birlikte değerlendirilmesi önem taşır.