Telefon dolandırıcılığı, kişilerin telefon görüşmeleri sırasında çeşitli hileli yöntemlerle kandırılarak para, banka bilgileri, kişisel verileri veya hesap erişim bilgilerinin ele geçirilmesi şeklinde ortaya çıkan dolandırıcılık yöntemlerinden biridir. Kendilerini banka çalışanı, polis, savcı, avukat, kamu görevlisi veya farklı bir kurumun temsilcisi olarak tanıtan kişiler, mağdur üzerinde baskı oluşturarak para göndermesini ya da bankacılık bilgilerini paylaşmasını sağlayabilmektedir.
Telefon dolandırıcılığına uğradığınızı fark ettiğiniz anda hızlı hareket etmek büyük önem taşır. Çünkü olayın üzerinden geçen süre; para transferlerinin izlenmesi, hesap hareketlerinin tespit edilmesi, dijital delillerin korunması ve şüphelilerin belirlenmesi bakımından önem taşıyabilir.
Peki telefon dolandırıcılığına uğradım, ne yapmalıyım? Para gönderdiyseniz veya banka bilgilerinizi paylaştıysanız öncelikle bankanızla derhal iletişime geçmeli, mümkünse işlemlerin durdurulması veya bloke edilmesi için gerekli talebi oluşturmalı, ardından olayla ilgili delilleri koruyarak kolluk birimlerine veya Cumhuriyet Başsavcılığına başvurmalısınız.
Telefon Dolandırıcılığı Nedir?
Telefon dolandırıcılığında fail, mağdurun güvenini kazanmak veya korku ve panik oluşturmak amacıyla telefon görüşmesini bir araç olarak kullanır. Görüşmede gerçek bir kurum veya kişiyle iletişim kuruluyormuş izlenimi yaratılabilir.
Örneğin arayan kişi;
“Banka hesabınızdan şüpheli işlem yapıldı.”
“Hesabınız terör soruşturmasında kullanılıyor.”
“Hakkınızda soruşturma var.”
“Polis veya savcıyım.”
“Kartınızın güvenliği için bilgilerinizi doğrulamamız gerekiyor.”
“Hesabınızı güvenli hesaba aktarmanız gerekiyor.”
“Size gönderilecek kodu paylaşmanız gerekiyor.”
gibi ifadeler kullanabilir.
Bazı durumlarda mağdurdan doğrudan para göndermesi istenirken, bazı durumlarda banka kartı bilgileri, internet bankacılığı şifresi, SMS doğrulama kodu veya kimlik bilgileri talep edilebilir.
Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu da vatandaşları kendisini BDDK personeli olarak tanıtan ve kişisel bilgiler veya bankacılık bilgileri isteyen kişilere karşı açık şekilde uyarmaktadır. BDDK, kurumun telefon, e-posta veya internet sitesi üzerinden kişisel bilgi talep etmediğini ayrıca belirtmektedir.
Telefon Dolandırıcılığına Uğradım İlk Olarak Ne Yapmalıyım?
Dolandırıcılığı fark ettiğiniz anda ilk yapılması gereken, olayın daha fazla büyümesini engellemektir.
Para banka hesabından gönderildiyse veya kart üzerinden işlem yapıldıysa bankayla mümkün olan en kısa sürede iletişime geçilmelidir. Bankaya işlemin dolandırıcılık nedeniyle gerçekleştirildiği bildirilerek işlemle ilgili gerekli güvenlik ve itiraz süreçlerinin başlatılması talep edilebilir.
İnternet bankacılığı bilgilerinizin ele geçirildiğini düşünüyorsanız banka hesabınızın, kartlarınızın ve dijital bankacılık erişiminizin güvenliği için gerekli önlemler alınmalıdır.
Özellikle dolandırıcılık sırasında karşı tarafa SMS doğrulama kodu, kart bilgileri veya internet bankacılığı giriş bilgileri verilmişse yalnızca şüpheli numarayı engellemek yeterli olmayabilir.
Bunun yanında telefon görüşmesinin ardından gelen SMS, WhatsApp mesajı, e-posta, banka dekontu, hesap hareketleri ve diğer tüm dijital kayıtlar korunmalıdır.
Para Gönderdim, Geri Alabilir miyim?
Telefon dolandırıcılığında mağdurların en çok merak ettiği konulardan biri gönderilen paranın geri alınıp alınamayacağıdır.
Burada kesin olarak “para mutlaka geri alınır” veya “artık yapılacak bir şey yok” şeklinde bir değerlendirme yapmak doğru değildir. Sonuç; paranın hangi yöntemle gönderildiğine, işlemin ne kadar süre önce gerçekleştiğine, paranın hangi hesaba aktarıldığına, hesap hareketlerine ve soruşturma kapsamında elde edilebilecek delillere göre değişebilir.
Bu nedenle para transferinin ardından zaman kaybetmeden bankayla iletişime geçilmesi önemlidir.
Banka ile yapılan görüşmelerin ve başvuruların kayıt altına alınması, işlem numaralarının saklanması ve mümkünse yazılı başvuru oluşturulması da ileride yapılacak hukuki süreç açısından önem taşıyabilir.
Bankacılık hizmetleriyle ilgili başvurular bakımından BDDK’nın da çeşitli başvuru kanalları bulunmaktadır. Kurumun e-Devlet üzerinden “Şikayet Başvuru ve Takibi” hizmeti de bulunmaktadır.
Ancak banka başvurusu, ceza soruşturması bakımından yapılması gereken suç duyurusunun yerine geçmez. Olayın niteliğine göre ceza soruşturması sürecinin de başlatılması gerekir.
Telefon Dolandırıcılığı Nereye Şikâyet Edilir?
Telefon dolandırıcılığına uğrayan kişi, olayla ilgili olarak kolluk birimlerine veya Cumhuriyet Başsavcılığına başvurabilir.
Olayın niteliğine göre polis veya jandarmaya başvurularak şikâyette bulunulabileceği gibi doğrudan Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulması da mümkündür.
Emniyet Genel Müdürlüğünün resmi hizmetleri arasında “Online İhbar” sistemi de yer almaktadır.
Ancak özellikle para kaybının meydana geldiği ve banka hesaplarının kullanıldığı olaylarda yalnızca telefon numarasını bildirmek yeterli olmayabilir. Suç duyurusunda olayın nasıl gerçekleştiğinin, hangi hesaplara para gönderildiğinin, hangi telefon numaralarından arandığınızın ve elinizde bulunan diğer delillerin mümkün olduğunca açık şekilde belirtilmesi gerekir.
Suç Duyurusunda Hangi Bilgiler Yer Almalıdır?
Telefon dolandırıcılığı nedeniyle yapılacak suç duyurusunda olayın kronolojik biçimde anlatılması önemlidir.
Dilekçede mümkün olduğunca;
Arayan telefon numarası,
Aramanın tarihi ve saati,
Arayan kişinin kendisini kim olarak tanıttığı,
Görüşmede hangi iddiaların ileri sürüldüğü,
Sizden hangi bilgilerin istendiği,
Hangi banka hesabına veya IBAN’a para gönderildiği,
Gönderilen para miktarı,
İşlemin gerçekleştiği tarih ve saat,
Banka dekontları,
SMS mesajları,
WhatsApp veya diğer mesajlaşma kayıtları,
Telefon görüşmesine ilişkin mevcut kayıtlar,
Şüpheliye ilişkin bilinen diğer bilgiler
yer almalıdır.
Özellikle para transferi gerçekleşmişse dekontun mutlaka saklanması gerekir.
Soruşturma sırasında banka hesap hareketleri, para transferleri, telefon hatları ve diğer dijital veriler üzerinden fail veya faillerin tespit edilmesine yönelik araştırmalar yapılabilir. Olayın bilişim sistemleri veya banka/kredi kurumlarının araç olarak kullanılması suretiyle gerçekleşmesi halinde Türk Ceza Kanunu’ndaki nitelikli dolandırıcılık hükümleri gündeme gelebilir.
Telefon Dolandırıcılığı Hangi Suçu Oluşturur?
Telefonla gerçekleştirilen her dolandırıcılık olayının hukuki niteliği olayın ayrıntılarına göre belirlenir.
Türk Ceza Kanunu’nun 157. maddesinde dolandırıcılık suçu düzenlenmektedir. Maddeye göre hileli davranışlarla bir kişinin aldatılması ve bu suretle kişinin veya başka bir kişinin zararına yarar sağlanması dolandırıcılık suçunu oluşturabilir. TCK 157 kapsamında temel olarak bir yıldan beş yıla kadar hapis ve beşbin güne kadar adli para cezası öngörülmektedir.
Bunun yanında olayın belirli nitelikleri taşıması halinde TCK’nın 158. maddesinde düzenlenen nitelikli dolandırıcılık gündeme gelebilir.
Özellikle bilişim sistemlerinin veya banka ya da kredi kurumlarının araç olarak kullanılması suretiyle gerçekleştirilen dolandırıcılık TCK 158 kapsamında düzenlenmiştir. Nitelikli dolandırıcılık bakımından kanunda iki yıldan yedi yıla kadar hapis ve beşbin güne kadar adli para cezası öngörülmektedir.
Dolayısıyla telefonda gerçekleştirilen olayın yalnızca “telefon dolandırıcılığı” şeklinde adlandırılması yerine, kullanılan yöntem ve olayın bütün özellikleri incelenerek hangi suç tipinin oluştuğunun değerlendirilmesi gerekir.
Kendini Polis veya Savcı Olarak Tanıtan Kişilere Para Gönderdim
Telefon dolandırıcılığında sık karşılaşılan yöntemlerden biri, failin kendisini polis, savcı veya başka bir kamu görevlisi olarak tanıtmasıdır.
Mağdura hakkında soruşturma bulunduğu, kimlik bilgilerinin suçta kullanıldığı veya banka hesabının başka kişiler tarafından kullanıldığı söylenerek korku ve baskı oluşturulabilir.
Bu tür görüşmelerde kişiden para veya banka hesabındaki varlıklarını başka bir hesaba aktarması istenebilir.
Gerçek bir kamu görevlisinin telefonda oluşturduğu baskı nedeniyle kişiden kişisel banka bilgilerini veya parasını “güvenli hesaba” göndermesini istemesi, tek başına böyle bir işlemin resmi olduğu anlamına gelmez. Şüpheli bir görüşmeyle karşılaşıldığında ilgili kurumun resmi iletişim kanallarından doğrulama yapılması gerekir.
Dolandırıcılık gerçekleşmişse görüşmenin ayrıntıları, kullanılan telefon numarası ve para transferleri soruşturma bakımından önemli deliller olabilir.
Banka Bilgilerimi Verdiysem Ne Yapmalıyım?
Dolandırıcılık sonucunda banka kartı bilgileri, internet bankacılığı kullanıcı bilgileri veya doğrulama kodları paylaşılmışsa yalnızca para transferinin gerçekleşip gerçekleşmediğine bakılmamalıdır.
Bankayla derhal iletişime geçilerek hesabın ve kartların güvenliğinin sağlanması istenmelidir.
Şüpheli işlemler varsa bunların tarih, saat ve tutarları belirlenmeli ve bankaya bildirilmelidir.
Ayrıca olayın ceza soruşturmasına konu edilmesi bakımından suç duyurusunda bulunulması gerekir.
BDDK da özellikle kendisini kurum personeli olarak tanıtarak bankacılık işlemlerinde kullanılan kullanıcı adı ve şifre gibi bilgileri isteyen veya telefona uygulama indirilmesini talep eden kişilere karşı vatandaşları uyarmaktadır.
Telefon Dolandırıcılığında Hangi Deliller Önemlidir?
Dolandırıcılık soruşturmasında dijital deliller önemli bir yere sahip olabilir.
Telefon numarası, arama kayıtları, SMS mesajları, WhatsApp yazışmaları, e-posta içerikleri, banka dekontları ve hesap hareketleri olayın aydınlatılmasına yardımcı olabilecek deliller arasında değerlendirilebilir.
Örneğin dolandırıcı “bankadan arıyorum” diyerek aramışsa telefon numarasının yanında görüşmenin zamanı, sonrasında gönderilen SMS ve gerçekleştirilen banka işlemleri birlikte değerlendirilmelidir.
Para başka bir banka hesabına gönderilmişse dekontun saklanması özellikle önemlidir.
Mağdurun elindeki dijital kayıtları silmemesi ve mümkün olduğunca orijinal halleriyle muhafaza etmesi gerekir. Bir ekran görüntüsünün yanı sıra ilgili mesajın tamamının, tarih ve saat bilgilerinin ve mümkünse ilgili hesabın veya telefon numarasının görünür şekilde korunması delillendirme açısından yararlı olabilir.
Telefon Dolandırıcılığında Avukat Tutmak Gerekir mi?
Telefon dolandırıcılığı mağduru olan kişinin doğrudan kolluk birimlerine veya Cumhuriyet Başsavcılığına başvurma hakkı bulunmaktadır. Ancak olayın karmaşık olması, yüksek miktarda para kaybı yaşanması, birden fazla banka hesabının kullanılması veya kişisel ve bankacılık bilgilerinin ele geçirilmesi halinde hukuki destek alınması sürecin daha düzenli yürütülmesine yardımcı olabilir.
Bir avukat aracılığıyla yapılacak başvuruda olayın hukuki niteliği değerlendirilebilir, mevcut deliller düzenlenebilir ve soruşturma makamlarından araştırılması gereken hususlar suç duyurusunda açıkça belirtilebilir.
Özellikle para transferinin gerçekleştiği olaylarda yalnızca “dolandırıldım” şeklindeki genel bir anlatım yerine; para hareketlerinin, kullanılan hesapların, telefon numaralarının, mesajların ve diğer delillerin sistematik şekilde ortaya konulması önemlidir.
Telefon Dolandırıcılığı Nedeniyle Paramı Geri Almak İçin Ne Yapabilirim?
Telefon dolandırıcılığında iki farklı hukuki süreç gündeme gelebilir.
Bunlardan ilki, fail veya failler hakkında yürütülecek ceza soruşturmasıdır. Diğeri ise somut olayın özelliklerine göre uğranılan maddi zararın giderilmesine yönelik hukuki yollardır.
Ceza soruşturması sırasında paranın gönderildiği hesapların ve para hareketlerinin araştırılması, şüphelilerin tespit edilmesi ve olayın diğer delillerinin toplanması söz konusu olabilir.
Bunun yanında mağdurun uğradığı zararın hukuken nasıl talep edilebileceği ayrıca değerlendirilmelidir. Her olayda uygulanacak yöntem aynı değildir. Bu nedenle paranın hangi hesaba gönderildiği, hesabın kime ait olduğu, transferin niteliği ve soruşturmanın hangi aşamada bulunduğu önem taşır.
Bu noktada “dolandırıldım, param kesin geri gelir” şeklinde bir beklenti oluşturmak doğru olmadığı gibi, olaydan sonra hiçbir hukuki işlem yapılamayacağını düşünmek de doğru değildir. Özellikle erken aşamada yapılan banka bildirimi ve ceza başvurusu, olayın araştırılması bakımından önem taşıyabilir.
Telefon Dolandırıcılığına Uğrayanların Yapmaması Gerekenler
Dolandırıldığınızı fark ettiğinizde panikle ikinci kez para göndermemelisiniz.
Bazı durumlarda dolandırıcılar, ilk işlemin ardından mağduru tekrar arayarak “paranızı geri göndereceğiz”, “dosyanızı kapatacağız” veya “işlemi iptal etmek için yeniden ödeme yapmanız gerekiyor” gibi yeni gerekçeler ileri sürebilir.
Bu nedenle ilk dolandırıcılığın ardından gelen yeni telefonlara karşı özellikle dikkatli olunmalıdır.
Ayrıca dolandırıcıyla yapılan yazışmalar veya arama kayıtları delil niteliği taşıyabileceğinden, bunların hemen silinmemesi gerekir.
Banka tarafından oluşturulan işlem kayıtları, dekontlar ve başvuru numaraları da saklanmalıdır.
Telefon Dolandırıcılığına Karşı Nasıl Önlem Alınır?
Telefon dolandırıcılığında en önemli güvenlik yöntemi, telefonda yapılan talebin gerçekliğini başka bir kanaldan doğrulamaktır.
Bankalar veya kamu kurumları adına aradığını söyleyen kişilerle yapılan görüşmelerde kişisel bilgiler, şifreler ve doğrulama kodları paylaşılmamalıdır.
Şüpheli bir görüşme gerçekleştiğinde telefon kapatılarak ilgili kurumun resmi internet sitesinde yer alan iletişim numarasından kuruma ulaşılması daha güvenli bir yöntemdir.
BDDK’nın güncel uyarılarında da vatandaşların kendisini BDDK personeli olarak tanıtan ve bilgi isteyen kişilere karşı dikkatli olması gerektiği açıkça belirtilmektedir.
Altındağ Hukuk Bürosu Telefon Dolandırıcılığı Mağdurlarına Nasıl Destek Olabilir?
Telefon dolandırıcılığı sonrasında yapılacak hukuki işlemlerin olayın ayrıntılarına göre belirlenmesi gerekir. Özellikle para transferinin gerçekleştiği durumlarda bankaya yapılacak bildirim, ceza soruşturmasına ilişkin başvuru ve mevcut delillerin korunması birbirinden ayrı değerlendirilmelidir.
Altındağ Hukuk Bürosu, telefon dolandırıcılığı nedeniyle mağduriyet yaşayan kişilerin olayına ilişkin hukuki süreci; kullanılan dolandırıcılık yöntemi, para transferleri, banka hesapları, telefon görüşmeleri ve dijital deliller üzerinden değerlendirerek gerekli hukuki başvuruların hazırlanması konusunda danışmanlık sunabilir.
Süreç içerisinde suç duyurusu hazırlanması, mevcut delillerin sistematik biçimde sunulması, soruşturma kapsamında araştırılması gereken hususların belirlenmesi ve somut olayın özelliklerine göre maddi zararın giderilmesine yönelik hukuki yolların değerlendirilmesi mümkündür.
Telefon dolandırıcılığı olaylarında zaman kaybetmeden harekete geçmek, özellikle banka işlemleri ve dijital deliller bakımından önem taşıyabilir. Bu nedenle dolandırıcılığı fark eden kişinin öncelikle bankasıyla iletişime geçmesi, ardından elindeki delilleri koruyarak yetkili mercilere başvurması ve olayın hukuki boyutunu değerlendirmesi gerekir.
