Trafik kazalarında zorunlu trafik sigortası, kazaya karışan araçların üçüncü kişilere verdiği zararların belirli limitler dahilinde karşılanmasını sağlar. Ancak bazı kazalarda ortaya çıkan maddi veya bedensel zarar, sigorta poliçesinde belirtilen teminat tutarını aşabilir. Özellikle birden fazla aracın hasar gördüğü, ciddi yaralanma yaşandığı veya ölümle sonuçlanan kazalarda bu ihtimal daha fazla önem kazanır.
Peki, trafik kazasında sigorta şirketinin ödeyeceği tutar zararı karşılamaya yetmezse aradaki farkı kim öder? Zarar gören kişi kalan tutarı doğrudan sürücüden talep edebilir mi? Araç sahibi de sorumlu tutulabilir mi?
Bu soruların yanıtı, kazanın oluş şekline, tarafların kusur durumuna, aracın işletenine ve zararın niteliğine göre değişir.
Zorunlu trafik sigortası hangi zararları karşılar?
Zorunlu trafik sigortası, hukuki adıyla Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası, motorlu aracın işletilmesi sırasında üçüncü kişilere verilen zararlar bakımından devreye girer.
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 85 ve 91. maddeleri uyarınca araç işletenin hukuki sorumluluğunu belirli sınırlar dahilinde güvence altına alır. Bu kapsamda trafik kazası sonucunda başka bir kişinin aracında veya malvarlığında meydana gelen zararlar ile yaralanma ve ölüm nedeniyle doğan bazı maddi zararlar poliçenin teminat kapsamına girebilir.
Ancak trafik sigortası, meydana gelen her zararı sınırsız biçimde karşılamaz. Sigorta şirketinin sorumluluğu, kaza tarihinde geçerli olan teminat limitleriyle sınırlıdır. Ayrıca zararın sigorta teminatı kapsamında bulunması ve sigortalının hukuki sorumluluğunun doğmuş olması gerekir.
2026 yılı trafik sigortası teminat limitleri ne kadar?
Zorunlu trafik sigortasında uygulanacak teminat tutarları her yıl belirlenir. 2026 yılı için SEDDK tarafından açıklanan limitler, araç grubuna ve zararın türüne göre farklılık göstermektedir.
2026 yılında insan taşımada kullanılan motorlu araçlar bakımından temel teminat limitleri şöyledir:
-
Maddi zarar: Araç başına 400.000 TL, kaza başına 800.000 TL.
-
Sağlık giderleri: Kişi başına 3.600.000 TL, kaza başına 18.000.000 TL.
-
Sakatlanma ve ölüm: Kişi başına 3.600.000 TL, kaza başına 18.000.000 TL.
Bu tutarlar diğer araç gruplarında farklılaşabilir. Örneğin eşya taşımada kullanılan araçlarda bedensel zararlar için kaza başına belirlenen limit daha yüksektir. Bu nedenle kazaya karışan aracın türü ve kullanım amacı da dikkate alınmalıdır. <Cite refs={[“turn708299search0″,”turn708299search29”]}/>
Burada önemli bir ayrıntı vardır: Araç başına belirlenen limit ile kaza başına belirlenen limit aynı anlama gelmez. Bir kazada birden fazla araç zarar görmüşse her araç için geçerli sınırın yanında, kaza genelinde uygulanacak toplam teminat limiti de dikkate alınır.
Ayrıca teminat limitleri kaza tarihine göre belirlenir. Dolayısıyla geçmiş yıllarda meydana gelen bir kaza için bugünkü limitlerin doğrudan uygulanması söz konusu değildir.
Sigorta teminatı yetmezse kalan zararı kim öder?
Trafik sigortasının karşılayamadığı zarar, hukuken sorumluluğu bulunan kişilere yöneltilebilir. Bu noktada öncelikle aracın sürücüsü ve işleteni arasındaki sorumluluk ayrımına bakılır.
Araç sürücüsünün sorumluluğu
Kazaya neden olan sürücünün kusurlu davranışı sonucunda ortaya çıkan ve sigorta teminatını aşan zararlar bakımından sürücünün sorumluluğu gündeme gelebilir.
Örneğin bir sürücünün trafik kurallarını ihlal ederek başka bir aracın ağır hasar almasına neden olduğunu düşünelim. Zararın 650.000 TL olduğu, zorunlu trafik sigortasının ilgili araç için 400.000 TL’lik araç başına maddi zarar limitine kadar ödeme yaptığı varsayılsın.
Diğer koşulların da gerçekleştiği bu örnekte, sigorta tarafından karşılanmayan 250.000 TL’lik bölüm için hukuken sorumlu kişilere başvurulması gündeme gelebilir. Sürücünün sorumluluğu, kusur durumu ve somut olayın hukuki özellikleri çerçevesinde değerlendirilir.
Araç işleteninin sorumluluğu
Kalan zararın talep edilebileceği önemli kişilerden biri de aracın işletenidir.
Karayolları Trafik Kanunu’nun 85. maddesine göre motorlu aracın işletilmesi bir kişinin ölümüne, yaralanmasına veya bir şeyin zarara uğramasına neden olursa işleten, belirli şartlar çerçevesinde doğan zarardan sorumlu tutulabilir. İşletenin sorumluluğu yalnızca aracı fiilen kullanan kişi olmasına bağlı değildir.
İşleten, genel olarak araç üzerinde fiili hakimiyeti ve ekonomik yararlanması bulunan kişi olarak değerlendirilir. Bu nedenle aracın sahibi ile işleten her zaman aynı kişi olmayabilir. Aracın uzun süreli kiralanması veya başka bir hukuki ilişki kapsamında kullanılması gibi durumlarda işleten sıfatının ayrıca incelenmesi gerekir.
Bu çerçevede trafik sigortasının teminat limitini aşan zararlar için işletene de başvurulabilir. Ancak sorumluluğun kapsamı, KTK’da düzenlenen şartlar ve varsa sorumluluktan kurtulma nedenleri dikkate alınarak belirlenir.
Araç sahibinin sorumluluğu
Araç sahibi ile işletenin aynı kişi olduğu durumlarda, işleten sıfatından kaynaklanan sorumluluk araç sahibine yöneltilebilir.
Bununla birlikte yalnızca ruhsat üzerinde araç sahibi olarak görünmek, her olayda ve koşulsuz biçimde bütün zararlardan sorumlu olmak anlamına gelmez. Aracın fiili hakimiyetinin ve ekonomik yararlanmasının kimde olduğu, kullanım ilişkisinin niteliği ve kanuni sorumluluk koşulları değerlendirilmelidir.
Dolayısıyla trafik sigortasının karşılamadığı zarar bakımından araç sahibine başvurulup başvurulamayacağı, somut olayın özelliklerine göre belirlenir.
Sigorta limitini aşan zararda kusur oranı önemli midir?
Evet. Trafik kazalarında kusur oranı, tazminat sorumluluğunun belirlenmesinde önemli bir unsurdur.
Kazaya karışan tarafların kusur durumları, zararın hangi oranda kimden talep edilebileceğini etkiler. Zarar gören kişinin de kazanın meydana gelmesinde kusuru bulunuyorsa, bu durum talep edebileceği tazminatın belirlenmesinde dikkate alınabilir.
Örneğin 600.000 TL tutarında maddi zarara uğrayan bir kişinin kazada yüzde 20 oranında kusurlu olduğu varsayılsın. Diğer sürücünün sorumluluğunun yüzde 80 olduğu durumda, talep edilebilecek tazminatın hesabında bu kusur dağılımı dikkate alınır.
Birden fazla aracın karıştığı kazalarda da tarafların kusur oranları ve işletenlerin sorumlulukları birlikte değerlendirilir. Bu nedenle yalnızca sigorta şirketinin ödediği tutara bakarak kalan zararın tamamının tek bir kişiden talep edilebileceği sonucuna varılmamalıdır.
İhtiyari mali mesuliyet sigortası varsa ne olur?
Zorunlu trafik sigortasının teminat limitlerini aşabilecek zararlar bakımından ihtiyari mali mesuliyet (İMM) sigortası önem taşır.
İMM sigortası, araç sahibinin veya işletenin üçüncü kişilere karşı doğabilecek hukuki sorumluluğunu, poliçede belirlenen ek limitler ve şartlar dahilinde güvence altına alır. Başka bir ifadeyle zorunlu trafik sigortasının karşılayamadığı bazı zararlar, İMM poliçesinin kapsamına giriyorsa bu sigorta tarafından karşılanabilir.
Örneğin bir trafik kazasında ortaya çıkan zarar, zorunlu trafik sigortasının maddi teminat limitini aşmış olabilir. Aracın kasko poliçesine eklenmiş veya ayrıca düzenlenmiş bir İMM teminatı bulunuyorsa, aşan kısım bu poliçenin şartları çerçevesinde değerlendirilebilir.
Ancak İMM sigortasının devreye girmesi otomatik değildir. Poliçedeki teminat limiti, kapsam dışı haller, muafiyetler ve diğer özel şartlar incelenmelidir. Ayrıca İMM sigortası, sigortalının kendi aracında meydana gelen hasarı karşılayan kasko teminatıyla aynı şey değildir.
Sigorta şirketinin ödediği tutar yeterli değilse nasıl hareket edilmeli?
Trafik kazası sonrasında sigorta şirketinin yaptığı ödeme, zararın tamamını karşılamıyorsa öncelikle eksik kalan tutarın neden kaynaklandığı belirlenmelidir.
Bu süreçte şu adımlar önem taşır:
Hasarın gerçek tutarı belirlenmelidir. Araç hasarı, değer kaybı, tedavi giderleri, iş gücü kaybı veya destekten yoksun kalma gibi zarar kalemleri kendi hukuki koşulları çerçevesinde hesaplanmalıdır.
Kusur oranı ve kaza belgeleri incelenmelidir. Kaza tespit tutanağı, bilirkişi raporu, ekspertiz raporu ve diğer deliller değerlendirilerek tarafların sorumlulukları ortaya konulmalıdır.
Sigorta poliçeleri kontrol edilmelidir. Zorunlu trafik sigortasının yanı sıra İMM teminatı bulunup bulunmadığı ve varsa hangi limitlerle düzenlendiği araştırılmalıdır.
Sorumlu kişilere başvuru yapılmalıdır. Sigorta tarafından karşılanmayan ve hukuken talep edilebilir nitelikteki zararlar için sürücüye, işletene veya somut olayda sorumlu olan diğer kişilere başvurulması gündeme gelebilir.
Gerekirse hukuki yollara başvurulmalıdır. Sigorta şirketiyle uyuşmazlık yaşanması halinde Sigorta Tahkim Komisyonu veya görevli mahkemeler nezdinde başvuru seçenekleri değerlendirilebilir. Sigorta şirketine yöneltilecek talepler ile sürücü veya işletene yöneltilecek taleplerin hukuki dayanakları ve başvuru yolları birbirinden farklı olabileceğinden her talep ayrı incelenmelidir.
Trafik sigortası ödeme yapmazsa Güvence Hesabı devreye girer mi?
Güvence Hesabı, belirli kanuni koşullar altında zorunlu sigorta teminatı kapsamında kalan bazı zararların karşılanması amacıyla oluşturulmuştur.
Özellikle zorunlu trafik sigortası bulunmayan veya kazaya neden olan aracın tespit edilemediği bazı durumlarda, kanunda belirtilen şartlarla Güvence Hesabı’na başvurulabilir.
Ancak Güvence Hesabı, trafik sigortasının limitini aşan her zararı karşılayan genel bir güvence mekanizması değildir. Sigortanın bulunmaması, aracın tespit edilememesi veya kanunda sayılan diğer özel haller gibi koşulların gerçekleşmesi gerekir. Dolayısıyla yalnızca mevcut trafik sigortasının teminatının yetersiz olması, Güvence Hesabı’na başvurmak için tek başına yeterli değildir.
Sigorta teminatını aşan zararlar için zamanaşımı süresi nedir?
Trafik kazalarından doğan tazminat taleplerinde zamanaşımı süreleri, talebin hukuki niteliğine ve zararın hangi fiilden kaynaklandığına göre belirlenir.
Karayolları Trafik Kanunu’nun 109. maddesi uyarınca motorlu araç kazalarından doğan maddi tazminat talepleri, zarar görenin zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten itibaren iki yıl ve her halde kaza gününden itibaren on yıl içinde zamanaşımına uğrar. Ancak fiil, daha uzun bir ceza zamanaşımı süresini gerektiriyorsa bu süre uygulanabilir.
Bu nedenle sigorta şirketine veya kazadan sorumlu kişilere başvurmadan önce zamanaşımı süresinin ayrıca değerlendirilmesi gerekir. Özellikle bedensel zarar, ölüm ve ceza soruşturması bulunan kazalarda süre hesabı farklı hukuki değerlendirmeler gerektirebilir.
Altındağ Hukuk Bürosu ile trafik kazasından doğan tazminat haklarınızı değerlendirin
Trafik kazasında zorunlu sigorta teminatının zararı karşılamaması, zarar gören kişinin kalan tutarı talep etme hakkının ortadan kalktığı anlamına gelmez. Ancak bu tutarın kimden ve hangi hukuki gerekçeyle istenebileceği; kazanın oluş şekline, kusur oranlarına, aracın işletenine, poliçe kapsamına ve zarar kalemlerine göre değişir.
Altındağ Hukuk Bürosu, trafik kazalarından kaynaklanan maddi ve bedensel zararların değerlendirilmesi, sigorta şirketlerine yönelik tazminat talepleri ve teminat limitini aşan zararlar bakımından sorumlu kişilere başvuru süreçlerinde hukuki destek sunmaktadır.
Her olayın kendine özgü koşulları bulunduğundan, hak kaybı yaşanmaması için kaza belgelerinin, sigorta poliçelerinin ve zarar hesaplamalarının birlikte değerlendirilmesi önem taşır.
